Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản là tài khoản điều chỉnh giảm giá trị tài sản, dùng để phản ánh số trích lập, hoàn nhập và sử dụng các khoản dự phòng cho chứng khoán kinh doanh, khoản đầu tư vào đơn vị khác, nợ phải thu khó đòi, hàng tồn kho và tài sản sinh học. Tài khoản có số dư bên Có và được trình bày ghi âm trên Báo cáo tình hình tài chính, bên cạnh tài sản mà nó điều chỉnh. Căn cứ áp dụng từ 01/01/2026 là Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Thay đổi so với Thông tư 200
- Giữ nguyên số hiệu và tên TK 229, giữ 4 tài khoản cấp 2 cũ (2291–2294).
- Bổ sung TK 2295 – Dự phòng tổn thất tài sản sinh học, đi kèm tài khoản mới TK 215 – Tài sản sinh học.
- “Bảng cân đối kế toán” đổi thành “Báo cáo tình hình tài chính”; các khoản dự phòng vẫn trình bày là số điều chỉnh giảm tài sản tương ứng.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 229
- Thời điểm: dự phòng được lập hoặc hoàn nhập tại thời điểm lập báo cáo tài chính, khi có bằng chứng tài sản có thể bị tổn thất (giá thị trường giảm, bên nhận đầu tư lỗ, khách hàng mất khả năng thanh toán, hàng hư hỏng, lỗi thời…).
- Nguyên tắc thận trọng: số dự phòng phải lập kỳ này so với số dư đang có: lớn hơn thì trích thêm phần chênh lệch; nhỏ hơn thì hoàn nhập phần chênh lệch.
- Tính riêng từng đối tượng: từng loại chứng khoán, từng khoản đầu tư, từng khoản nợ, từng mặt hàng tồn kho, từng nhóm tài sản sinh học; không bù trừ lãi của mặt hàng này với lỗ của mặt hàng khác.
- Tài khoản chi phí đối ứng: 2291, 2292 ghi vào chi phí tài chính (TK 635); 2293 ghi vào chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642, chi tiết 6426 – Chi phí dự phòng); 2294 và 2295 ghi vào giá vốn hàng bán (TK 632).
- Căn cứ trích lập để tính thuế: Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC) tiếp tục áp dụng theo Quyết định 1760/QĐ-BTC nhưng không quá 31/12/2026. Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản thay thế cho năm 2027.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Hoàn nhập chênh lệch khi số dự phòng phải lập kỳ này nhỏ hơn số đã lập; sử dụng dự phòng để bù đắp tổn thất khi xóa nợ, thanh lý khoản đầu tư, hủy hàng tồn kho, tài sản sinh học bị tổn thất | Trích lập dự phòng (hoặc trích thêm phần chênh lệch) tại thời điểm lập báo cáo tài chính |
| Số dư bên Có: số dự phòng tổn thất tài sản hiện có cuối kỳ. | |
Tài khoản 229 có 5 tài khoản cấp 2:
- TK 2291 – Dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh
- TK 2292 – Dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác
- TK 2293 – Dự phòng phải thu khó đòi
- TK 2294 – Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
- TK 2295 – Dự phòng tổn thất tài sản sinh học (mới theo TT 99)
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
| Loại dự phòng | Trích lập / trích thêm | Hoàn nhập |
|---|---|---|
| Chứng khoán kinh doanh | Nợ 635 / Có 2291 | Nợ 2291 / Có 635 |
| Đầu tư vào đơn vị khác | Nợ 635 / Có 2292 | Nợ 2292 / Có 635 |
| Phải thu khó đòi | Nợ 642 / Có 2293 | Nợ 2293 / Có 642 |
| Giảm giá hàng tồn kho | Nợ 632 / Có 2294 | Nợ 2294 / Có 632 |
| Tổn thất tài sản sinh học | Nợ 632 / Có 2295 | Nợ 2295 / Có 632 |
Các nghiệp vụ sử dụng dự phòng:
- Xóa nợ phải thu không thu hồi được: Nợ TK 2293 (phần đã lập), Nợ TK 642 (phần chưa lập), Nợ TK 111, 112, 334 (tiền bồi thường nếu có) / Có TK 131, 1388.
- Thu được khoản nợ đã xóa: Nợ TK 111, 112 / Có TK 711.
- Bán chứng khoán, thanh lý khoản đầu tư đã lập dự phòng: Nợ TK 111, 112 (giá thu), Nợ TK 2291, 2292 (dự phòng đã lập), Nợ TK 635 (phần lỗ còn lại) / Có TK 121, 221, 222, 228 (giá gốc).
- Hủy hàng tồn kho hư hỏng, hết hạn: Nợ TK 2294 (phần đã lập), Nợ TK 632 (phần vượt) / Có TK 152, 153, 155, 156.
- Tài sản sinh học bị chết, mất do dịch bệnh, thiên tai: Nợ TK 2295 (phần đã lập), Nợ TK 632 (phần vượt) / Có TK 215.
Ví dụ
Ngày 31/12/2025, Công ty Thành Đạt có số dư TK 2293 là 50.000.000 đồng và TK 2294 là 30.000.000 đồng. Khi lập báo cáo tài chính năm 2026:
- Danh sách nợ quá hạn cần trích dự phòng 80.000.000 đồng → trích thêm 30.000.000: Nợ TK 642 (6426) / Có TK 2293: 30.000.000.
- Lô hàng có giá gốc 500.000.000 đồng, giá trị thuần có thể thực hiện được 480.000.000 đồng → cần dự phòng 20.000.000, thấp hơn số dư 30.000.000 → hoàn nhập 10.000.000: Nợ TK 2294 / Có TK 632: 10.000.000.
Tháng 3/2027, khách hàng nợ 40.000.000 đồng giải thể, doanh nghiệp xóa nợ; khoản này đã nằm trong số dự phòng: Nợ TK 2293 / Có TK 131: 40.000.000. Sau đó vẫn theo dõi khoản nợ đã xóa ngoài sổ để tiếp tục đòi.
Lưu ý khi quyết toán thuế và kiểm toán
- Chi phí dự phòng được trừ khi tính thuế TNDN nếu trích đúng đối tượng, đúng điều kiện và đủ hồ sơ theo quy định về trích lập dự phòng (hiện là Thông tư 48/2019/TT-BTC, áp dụng không quá 31/12/2026). AMA khuyến nghị lập dự phòng kế toán theo chuẩn mực, sau đó so sánh với mức được trừ và điều chỉnh trên tờ khai quyết toán nếu có chênh lệch.
- Hồ sơ nợ khó đòi: hợp đồng, biên bản đối chiếu, chứng từ đòi nợ, bằng chứng khách hàng giải thể, phá sản, mất tích…; danh sách tuổi nợ theo từng khách hàng.
- Hồ sơ hàng tồn kho: bảng tính giá trị thuần có thể thực hiện được theo từng mặt hàng, dựa trên giá bán sau ngày kết thúc kỳ, biên bản kiểm kê hàng kém phẩm chất.
- Kiểm toán viên thường kiểm tra việc hoàn nhập: doanh nghiệp hay “quên” hoàn nhập dự phòng khi khách đã trả nợ hoặc hàng đã bán hết, làm lợi nhuận bị ghi thiếu.
- Không trích dự phòng cho tài sản sinh học đã được kế toán là TSCĐ (ví dụ vườn cây lâu năm ghi TK 211); những tài sản này xem xét tổn thất theo hướng dẫn TSCĐ.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ áp dụng Thông tư 133 có dùng TK 229 không?
Có. TT 133/2016 vẫn có TK 229 nhưng danh mục cấp 2 khác TT 99. Doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ dùng TK 2295 khi đã chọn áp dụng TT 99 một cách nhất quán.
Hoàn nhập dự phòng có phải là thu nhập khác không?
Không. Hoàn nhập ghi giảm đúng tài khoản chi phí đã dùng khi trích lập (TK 635, 642, 632), không ghi TK 711. Chỉ khoản nợ đã xóa sổ sau đó thu hồi được mới ghi TK 711.
Dự phòng phải trả có hạch toán vào TK 229?
Không. Dự phòng bảo hành, tái cơ cấu, hợp đồng có rủi ro lớn là nợ phải trả, hạch toán vào TK 352.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC) – tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

