Tài khoản 3411 – Các khoản đi vay là tài khoản cấp 2 của TK 341 – Vay và nợ thuê tài chính, dùng để theo dõi tiền doanh nghiệp vay của ngân hàng, tổ chức, cá nhân và tình hình trả nợ. TK 3411 được giữ nguyên số hiệu, tên gọi trong hệ thống tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC. Khoản vay dưới hình thức phát hành trái phiếu không ghi vào TK 3411.
Nguyên tắc kế toán tài khoản 3411
- Mở sổ chi tiết theo từng bên cho vay, từng hợp đồng, loại tiền và kỳ hạn.
- Chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến hợp đồng vay (phí thẩm định, phí thu xếp, chi phí lập hồ sơ) có thể theo dõi trên một tài khoản chi tiết riêng của TK 3411 và phân bổ dần vào chi phí tài chính theo phương pháp đường thẳng hoặc lãi suất thực.
- Lãi vay vốn hóa khi đủ điều kiện theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16; vay để góp vốn vào công ty con, liên doanh, liên kết không vốn hóa lãi.
- Vay ngoại tệ ghi theo tỷ giá giao dịch thực tế, đánh giá lại số dư cuối kỳ.
Kết cấu và nội dung phản ánh
| Bên Nợ | Bên Có |
|---|---|
| Số gốc vay đã trả; số nợ được bên cho vay giảm, xóa | Số tiền vay nhận trong kỳ; lãi nhập gốc |
| Chi phí đi vay trả trước (theo dõi chi tiết); chênh lệch tỷ giá giảm | Phân bổ chi phí đi vay; chênh lệch tỷ giá tăng |
| Số dư bên Có: số tiền vay còn phải trả cuối kỳ. | |
Cách hạch toán các nghiệp vụ thường gặp
- Nhận tiền vay: Nợ TK 111, 112 / Có TK 3411.
- Vay trả thẳng nhà cung cấp: Nợ TK 152, 156, 211, 331, Nợ TK 133 (nếu có) / Có TK 3411.
- Lãi vay trả hàng kỳ: Nợ TK 635 (hoặc 241, 627 nếu vốn hóa) / Có TK 112; lãi trích trước chưa trả: Có TK 335; lãi nhập gốc: Có TK 3411.
- Trả gốc: Nợ TK 3411 / Có TK 111, 112.
- Đánh giá lại vay ngoại tệ: tỷ giá tăng Nợ TK 413 / Có TK 3411; tỷ giá giảm ghi ngược lại.
Ví dụ
Ngày 01/06/2026, Công ty B vay 20.000 USD, tỷ giá giao dịch thực tế 25.000 đồng/USD. Tại 31/12/2026, tỷ giá đánh giá lại là 25.300 đồng/USD.
- Nhận tiền: Nợ TK 112: 500.000.000 / Có TK 3411: 500.000.000.
- Đánh giá lại: 20.000 × (25.300 − 25.000) = 6.000.000 đồng. Nợ TK 413: 6.000.000 / Có TK 3411: 6.000.000; sau đó kết chuyển lỗ tỷ giá sang TK 635.
Lưu ý khi kiểm toán
- Lấy xác nhận số dư vay cuối năm; đối chiếu với sổ phụ, lịch trả nợ.
- Tách phần đến hạn trả trong 12 tháng tới sang vay ngắn hạn khi lập báo cáo.
- Chi phí lãi vay cần có hợp đồng, chứng từ; khoản chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt để được trừ khi tính thuế TNDN.
Câu hỏi thường gặp
Vay của công ty mẹ ghi TK 3411 hay TK 336?
Nếu công ty mẹ là pháp nhân độc lập cho vay theo hợp đồng vay thì ghi TK 3411. TK 336 dùng cho quan hệ phải trả giữa đơn vị cấp trên và đơn vị hạch toán phụ thuộc trong cùng doanh nghiệp.
Chi phí thu xếp khoản vay có phải phân bổ không?
Có. Khoản này liên quan đến toàn bộ thời hạn vay nên được phân bổ dần, không ghi một lần vào chi phí khi chi tiền.
Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II – Hệ thống tài khoản kế toán); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16 – Chi phí đi vay. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

