Kế toán thương mại dịch vụ là phần hành kế toán của doanh nghiệp mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, tập trung vào theo dõi hàng tồn kho, giá vốn, doanh thu, công nợ và nghĩa vụ thuế GTGT, TNDN. Từ 01/01/2026, doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC), còn doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tiếp tục dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC. Bài viết mô tả công việc cụ thể của kế toán thương mại dịch vụ theo quy định hiện hành.
Đặc điểm của doanh nghiệp thương mại, dịch vụ
| Tiêu chí | Thương mại | Dịch vụ |
|---|---|---|
| Đối tượng chính | Hàng hóa mua vào để bán | Sức lao động, thời gian, chuyên môn |
| Tài khoản trọng tâm | TK 156 (hàng hóa), 632, 511, 131, 331 | TK 154 (chi phí dịch vụ dở dang), 632, 511, 334 |
| Rủi ro hay gặp | Chênh lệch tồn kho, giá vốn sai, hàng khuyến mại | Ghi nhận doanh thu sai kỳ, chi phí chưa có doanh thu tương ứng |
Công việc của kế toán thương mại dịch vụ
Hằng ngày
- Lập, kiểm tra chứng từ mua, bán; lập hóa đơn điện tử đúng thời điểm theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
- Ghi nhận nhập, xuất kho; theo dõi tồn kho theo từng mã hàng.
- Theo dõi thu, chi tiền, công nợ phải thu khách hàng và phải trả nhà cung cấp.
Hằng tháng, quý
- Tính giá vốn hàng bán theo phương pháp đã đăng ký (bình quân gia quyền, nhập trước – xuất trước, thực tế đích danh).
- Với dịch vụ: tập hợp chi phí theo hợp đồng, công trình để xác định giá vốn tương ứng doanh thu.
- Kê khai thuế GTGT (tháng hoặc quý), thuế TNCN theo quý; đối chiếu hóa đơn đầu vào, đầu ra.
- Tạm tính thuế TNDN quý.
Cuối năm
- Kiểm kê hàng tồn kho, đối chiếu công nợ, trích lập dự phòng (hồ sơ năm 2026 lưu ý Thông tư 48/2019/TT-BTC chỉ áp dụng đến hết 31/12/2026).
- Lập báo cáo tài chính: theo Thông tư 99, “Bảng cân đối kế toán” đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính”, “Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh” thành “Báo cáo kết quả hoạt động toàn diện”.
- Quyết toán thuế TNDN, TNCN chậm nhất ngày cuối tháng thứ 3 sau năm tài chính.
Lưu ý thuế riêng cho ngành thương mại, dịch vụ năm 2026
- Thuế GTGT 8%: nhiều hàng hóa, dịch vụ chịu thuế 10% được giảm còn 8% đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP, trừ nhóm bị loại trừ (viễn thông, tài chính, bất động sản, công nghệ thông tin…). Kế toán cần phân loại đúng từng mặt hàng.
- Khấu trừ đầu vào: hàng hóa, dịch vụ mua từ 5 triệu đồng (gồm thuế) phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
- Thuế TNDN: doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng thuế suất 15%, trên 3 đến 50 tỷ đồng áp dụng 17%, còn lại 20% (Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15).
- Hàng khuyến mại, biếu tặng: phải lập hóa đơn và xác định thuế GTGT theo quy định.
Nguyên tắc ghi sổ và các tài khoản thay đổi theo Thông tư 99 được giải thích tại bài hạch toán là gì.
Khi nào nên thuê ngoài
Doanh nghiệp mới thành lập, ít nghiệp vụ hoặc chưa có kế toán trưởng có thể thuê dịch vụ kế toán trọn gói; doanh nghiệp đã có bộ phận kế toán có thể thuê rà soát định kỳ. Khi thuê ngoài cần kiểm tra tư cách nhà cung cấp, xem bài lưu ý khi thuê dịch vụ báo cáo thuế.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp thương mại nhỏ nên áp dụng Thông tư 99 hay 133?
Doanh nghiệp nhỏ và vừa được chọn một trong hai, nhưng phải áp dụng nhất quán. Thông tư 133 gọn hơn; Thông tư 99 phù hợp khi doanh nghiệp định hướng mở rộng, gọi vốn.
Doanh nghiệp dịch vụ có phải theo dõi hàng tồn kho không?
Có nếu có vật tư, công cụ phục vụ cung cấp dịch vụ hoặc chi phí dịch vụ dở dang cuối kỳ.
Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 (đã sửa đổi); Nghị quyết 204/2025/QH15; Nghị định 174/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
