Thách thức và xu hướng mới trong lĩnh vực kế toán

Thách thức lớn nhất với người làm kế toán năm 2026 là khối lượng quy định mới thay đổi cùng lúc: chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, các luật thuế TNDN, TNCN, Quản lý thuế mới và quy định hóa đơn sửa đổi. Song song là ba xu hướng định hình nghề: kế toán chuyển từ ghi chép sang phân tích, chuẩn mực tiến dần tới IFRS và thuế quốc tế, và yêu cầu minh bạch về môi trường – xã hội (ESG). Bài viết tập trung vào thay đổi pháp lý, nhân lực và chuẩn mực; khía cạnh công nghệ được phân tích riêng.

Thách thức 1: Thay đổi quy định dồn dập

Cách ứng phó: lập lịch cập nhật văn bản hằng tháng, rà soát lại quy trình khai thuế (ví dụ TNCN từ tiền lương chuyển khai theo quý), và kiểm tra phần mềm đã cập nhật mẫu biểu chưa. Các lỗi dễ bị phạt khi chậm thích ứng xem bài lỗi kế toán dễ bị phạt.

Thách thức 2: Nhân lực và kỹ năng

• Kế toán phải hiểu cả nghiệp vụ, thuế, công nghệ và kỹ năng giao tiếp với ban giám đốc.
• Doanh nghiệp nhỏ khó giữ người giỏi; doanh nghiệp lớn thiếu người hiểu IFRS và thuế quốc tế.
• Chứng chỉ nghề nghiệp (kế toán viên, kiểm toán viên theo Thông tư 91/2017/TT-BTC sửa đổi bởi Thông tư 22/2024/TT-BTC; quốc tế như ACCA, CPA) ngày càng được coi trọng.

Xu hướng 1: Từ ghi chép sang phân tích và tư vấn

Khi hóa đơn điện tử và phần mềm tự động xử lý phần lớn bút toán, giá trị của kế toán nằm ở việc giải thích con số: vì sao lợi nhuận giảm, sản phẩm nào lỗ, dòng tiền tháng tới thiếu bao nhiêu. Phần công nghệ cụ thể xem bài xu hướng công nghệ trong kế toán, kiểm toán.

Xu hướng 2: Hội nhập chuẩn mực và thuế quốc tế

• IFRS: đề án theo Quyết định 345/QĐ-BTC (2020) cho phép áp dụng tự nguyện và hướng tới bắt buộc với một số nhóm doanh nghiệp.
• Thuế tối thiểu toàn cầu: Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP áp dụng với tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR; Thông tư 99/2025 bổ sung tài khoản ghi nhận chi phí thuế TNDN bổ sung (theo các bài tổng hợp).
• Giao dịch liên kết: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP yêu cầu hồ sơ xác định giá chặt chẽ.

Xu hướng 3: Báo cáo về môi trường, xã hội và quản trị (ESG)

Trước đây được gọi là “kế toán xã hội” hay “kế toán xanh”, nay phổ biến dưới dạng báo cáo ESG, báo cáo phát triển bền vững. Doanh nghiệp xuất khẩu, chuỗi cung ứng của tập đoàn đa quốc gia ngày càng được yêu cầu cung cấp dữ liệu phát thải, lao động, quản trị. Kế toán là bộ phận phù hợp để thu thập và kiểm soát loại dữ liệu này vì đã quen với yêu cầu đầy đủ, chính xác, có bằng chứng.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ có phải quan tâm đến IFRS và ESG không?

Chưa bắt buộc, nhưng nếu là nhà cung cấp cho doanh nghiệp FDI hoặc có kế hoạch gọi vốn nước ngoài thì nên chuẩn bị sớm.

Làm sao kế toán theo kịp thay đổi pháp luật?

Theo dõi văn bản gốc trên cổng thông tin chính thức, tham gia khóa cập nhật kiến thức định kỳ và trao đổi với đơn vị tư vấn khi gặp nghiệp vụ mới.

Năm 2026 kế toán cần ưu tiên việc gì nhất?

Hoàn tất chuyển đổi số dư sang chế độ kế toán đang áp dụng, cập nhật quy trình khai thuế theo Luật Quản lý thuế mới và rà soát chi phí được trừ theo Luật Thuế TNDN 2025.

Nguồn tham khảo: Thông tư 99/2025/TT-BTC; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15; Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 70/2025/NĐ-CP; Nghị quyết 198/2025/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP; Quyết định 345/QĐ-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.