22 tháng 11, 2025 Tin tức

Setup bộ máy kế toán cho doanh nghiệp mới gồm sáu việc chính: chọn chế độ kế toán (Thông tư 99/2025/TT-BTC hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC), bố trí người làm kế toán và kế toán trưởng, xây dựng hệ thống tài khoản và chứng từ, chọn phần mềm, ban hành quy chế tài chính và quy trình nội bộ, rồi hoàn tất các đăng ký thuế, hóa đơn ban đầu. Làm đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh việc phải sửa sổ sách, điều chỉnh tờ khai khi bộ máy đã vận hành.

Nền tảng: chế độ kế toán và nhân sự

Bước 1: Chọn chế độ kế toán phù hợp

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC làm chế độ kế toán doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tiếp tục áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc chọn Thông tư 99 nếu áp dụng nhất quán; doanh nghiệp siêu nhỏ có thể áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026).

Tiêu chí Thông tư 133/2016 Thông tư 99/2025
Đối tượng Doanh nghiệp nhỏ và vừa Mọi doanh nghiệp; doanh nghiệp nhỏ và vừa được chọn
Mức độ chi tiết Gọn, ít tài khoản Đầy đủ hơn, có tài khoản mới như 215 tài sản sinh học, 332 phải trả cổ tức, lợi nhuận
Báo cáo tài chính Mẫu đơn giản Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động toàn diện…
Phù hợp khi Hoạt động đơn giản, không có nhu cầu hợp nhất Có công ty mẹ áp dụng Thông tư 99, có kế hoạch gọi vốn, niêm yết, quy mô tăng nhanh

Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp tự thiết kế chi tiết hơn (ví dụ tự mở tài khoản chi tiết cho tiền mặt, tiền gửi), nhưng phải quy định trong quy chế hạch toán nội bộ.

Bước 2: Bố trí người làm kế toán

Theo Luật Kế toán và Nghị định 174/2016/NĐ-CP, doanh nghiệp phải bố trí người làm kế toán và kế toán trưởng (hoặc người phụ trách kế toán với đơn vị được phép), đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn và không thuộc trường hợp bị cấm. Doanh nghiệp có thể thuê đơn vị dịch vụ kế toán đủ điều kiện làm kế toán hoặc cung cấp người làm kế toán trưởng. Lựa chọn giữa nhân sự nội bộ và thuê ngoài nên dựa trên khối lượng giao dịch và nhu cầu số liệu quản trị.

Hệ thống: tài khoản, chứng từ và phần mềm

Bước 3: Hệ thống tài khoản, chứng từ, sổ sách

  • Danh mục tài khoản chi tiết theo chế độ đã chọn, mở tài khoản cấp 2, cấp 3 theo đặc thù (theo công trình, sản phẩm, chi nhánh).
  • Chứng từ: phiếu thu, chi, nhập, xuất kho, bảng lương… theo mẫu hướng dẫn hoặc tự thiết kế đảm bảo nội dung bắt buộc; ưu tiên chứng từ điện tử.
  • Luân chuyển chứng từ: ai lập, ai duyệt, chuyển cho kế toán trong bao lâu, lưu trữ ở đâu.
  • Hệ thống sổ: sổ nhật ký chung, sổ cái, sổ chi tiết công nợ, kho, tài sản cố định.

Bước 4: Phần mềm và hóa đơn điện tử

Chọn phần mềm kế toán hỗ trợ chế độ đã đăng ký (đã cập nhật Thông tư 99 nếu áp dụng), kết nối hóa đơn điện tử, ngân hàng và có phân quyền người dùng. Hóa đơn điện tử thực hiện theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC. Chữ ký số và tài khoản thuế điện tử cần được quản lý, phân quyền rõ.

Kiểm soát nội bộ và thủ tục thuế ban đầu

Bước 5: Quy chế tài chính và quy trình kiểm soát

Quy chế tài chính nội bộ quy định thẩm quyền phê duyệt chi, định mức công tác phí, chính sách lương thưởng, quản lý tài sản, công nợ, quỹ tiền mặt. Đây cũng là căn cứ để các khoản chi được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Lưu ý các điều kiện của Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP: khoản chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt; chi phúc lợi vượt một tháng lương bình quân không được trừ. Kèm theo là quy trình mua hàng, bán hàng, thanh toán, kiểm kê.

Bước 6: Hoàn tất thủ tục ban đầu về thuế

  • Xác định phương pháp tính thuế giá trị gia tăng và kỳ khai (tháng hoặc quý).
  • Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, mở tài khoản ngân hàng và thông báo theo quy định.
  • Từ 2026 không còn khai, nộp lệ phí môn bài (Nghị quyết 198/2025/QH15).
  • Kiểm tra điều kiện ưu đãi: doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm theo Nghị quyết 198/2025/QH15.

Sau khi bộ máy vận hành, lịch công việc khai thuế định kỳ được trình bày tại bài công việc kế toán thuế hằng tháng, quý, năm 2026.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ mới thành lập nên chọn Thông tư 133 hay Thông tư 99?

Nếu hoạt động đơn giản, Thông tư 133 gọn hơn. Nếu có công ty mẹ áp dụng Thông tư 99 hoặc dự kiến tăng trưởng nhanh, chọn Thông tư 99 từ đầu để tránh chuyển đổi sau này.

Có bắt buộc bổ nhiệm kế toán trưởng ngay khi thành lập?

Doanh nghiệp phải bố trí kế toán trưởng hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng theo Luật Kế toán; trường hợp chưa bố trí được, cần cử người phụ trách kế toán theo quy định.

Quy chế tài chính có phải đăng ký với cơ quan thuế?

Không phải đăng ký, nhưng cần ban hành bằng văn bản, áp dụng thống nhất và xuất trình khi cơ quan thuế kiểm tra.

Nguồn tham khảo: Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15); Nghị định 174/2016/NĐ-CP; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026); Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP); Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15; Nghị quyết 198/2025/QH15. Tra cứu văn bản gốc tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn).

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ tư vấn setup bộ máy kế toán. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x