Rủi ro thuế thường gặp nhất ở doanh nghiệp Việt Nam tập trung vào năm nhóm: hóa đơn đầu vào không hợp lệ, chi phí không đủ điều kiện được trừ, ghi nhận doanh thu sai thời điểm, thuế TNCN của người lao động và giao dịch với bên liên kết. Doanh nghiệp có thể tự rà soát định kỳ bằng cách đối chiếu dữ liệu hóa đơn, sổ kế toán và tờ khai theo một danh mục kiểm tra cố định. Năm 2026, khi cơ quan thuế áp dụng mạnh quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, các sai lệch nhỏ cũng dễ bị phát hiện hơn.
Vì sao rủi ro thuế tăng trong năm 2026
- Hóa đơn điện tử, dữ liệu ngân hàng, dữ liệu hải quan được kết nối, cơ quan thuế đối chiếu tự động.
- Nhiều văn bản mới cùng có hiệu lực: Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 (sửa đổi), Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, Luật Quản lý thuế 2025.
- Bộ máy thuế tổ chức lại thành Thuế tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở, việc kiểm tra theo chuyên đề được đẩy mạnh.
Năm nhóm rủi ro thuế thường gặp
| Nhóm rủi ro | Biểu hiện | Hậu quả thường gặp |
|---|---|---|
| Hóa đơn đầu vào | Người bán ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ; hóa đơn không phản ánh giao dịch thật | Bị loại thuế GTGT đầu vào và chi phí |
| Chi phí được trừ | Chi từ 5 triệu đồng trả tiền mặt; chi phúc lợi vượt 1 tháng lương bình quân; khấu hao phần nguyên giá ô tô dưới 9 chỗ vượt 1,6 tỷ đồng | Tăng thu nhập chịu thuế TNDN |
| Doanh thu | Lập hóa đơn sai thời điểm; doanh thu kế toán và doanh thu khai thuế lệch nhau | Truy thu, phạt hóa đơn 4–8 triệu đồng |
| Thuế TNCN | Không khấu trừ 10% khi chi từ 5 triệu đồng/lần cho cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng; tính sai giảm trừ gia cảnh | Truy thu, phạt khai sai |
| Giao dịch liên kết | Không kê khai phụ lục, giá giao dịch không theo nguyên tắc thị trường; chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA | Bị ấn định giá, loại chi phí |
Các sai sót kỹ thuật trong kê khai (chọn sai chỉ tiêu, quên khai bổ sung…) được tổng hợp riêng trong bài những sai sót thuế doanh nghiệp thường gặp.
Cách tự rà soát rủi ro thuế tại doanh nghiệp
- Đối chiếu hóa đơn: tải toàn bộ hóa đơn mua vào, bán ra trên hệ thống hóa đơn điện tử, so khớp với sổ kế toán và tờ khai GTGT từng kỳ.
- Kiểm tra trạng thái người bán: tra cứu mã số thuế nhà cung cấp lớn hoặc mới phát sinh.
- Lọc chi phí rủi ro: chi tiền mặt từ 5 triệu đồng, chi không có hợp đồng, chi phúc lợi, chi cho cá nhân không có chứng từ khấu trừ thuế.
- So sánh doanh thu: đối chiếu doanh thu trên báo cáo tài chính, tờ khai GTGT và quyết toán TNDN; giải thích chênh lệch.
- Rà soát tiền lương: đối chiếu bảng lương, hợp đồng lao động, tờ khai TNCN và bảo hiểm xã hội.
- Kiểm tra giao dịch liên kết: xác định bên liên kết theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP), điều kiện miễn lập hồ sơ xác định giá.
- Xử lý kết quả: sai sót phát hiện được nên khai bổ sung sớm.
Lợi ích của việc tự phát hiện sai sót
Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), nếu doanh nghiệp tự phát hiện và khai bổ sung trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thì không bị phạt 20% số thuế thiếu, chỉ nộp tiền chậm nộp 0,03%/ngày. Thời hạn khai bổ sung theo Luật Quản lý thuế 2025 là 5 năm.
Khi nào nên thuê đơn vị độc lập rà soát
- Trước khi cơ quan thuế kiểm tra quyết toán hoặc khi nhận thông báo giải trình.
- Trước giao dịch mua bán, sáp nhập hoặc gọi vốn.
- Khi đề nghị hoàn thuế giá trị lớn.
- Khi thay đổi kế toán trưởng hoặc chuyển sang chế độ kế toán mới (Thông tư 99/2025/TT-BTC).
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên rà soát rủi ro thuế một lần?
Nên rà soát nhanh hằng quý khi lập tờ khai và rà soát toàn diện trước khi quyết toán năm.
Phát hiện hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn thì xử lý thế nào?
Doanh nghiệp nên loại thuế GTGT đầu vào và chi phí tương ứng bằng khai bổ sung, đồng thời thu thập chứng cứ giao dịch thật (hợp đồng, chứng từ thanh toán, giao nhận) để giải trình nếu được yêu cầu.
Nguồn tham khảo: Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 (sửa đổi); Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15; Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, lịch kê khai và điểm mới về thuế tại Cẩm nang thuế doanh nghiệp 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro và tối ưu chi phí thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

