22 tháng 11, 2025 Tin tức

Thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam áp dụng cho đơn vị thành viên của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước đó. Nếu thuế suất thực tế của tập đoàn tại Việt Nam thấp hơn 15%, phần chênh lệch phải nộp bổ sung theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Quy định áp dụng từ năm tài chính 2024.

Thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam: ai phải nộp, cách tính

Từ thỏa thuận G20/OECD đến luật Việt Nam

Năm 2021, các nước G20 và Khuôn khổ toàn diện OECD thống nhất giải pháp “Trụ cột 2” nhằm hạn chế việc chuyển lợi nhuận sang nơi có thuế suất rất thấp. Cốt lõi là mức thuế tối thiểu 15% áp dụng cho các tập đoàn quy mô lớn, dù lợi nhuận phát sinh ở đâu.

Việt Nam nội luật hóa bằng Nghị quyết 107/2023/QH15 (hiệu lực 01/01/2024) và Nghị định 236/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/10/2025, áp dụng từ năm tài chính 2024), quy định chi tiết cách xác định đối tượng, cách tính và thủ tục khai, nộp.

Ai phải nộp thuế tối thiểu toàn cầu?

Đối tượng là đơn vị thành viên tại Việt Nam của tập đoàn đa quốc gia đáp ứng ngưỡng doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trong ít nhất 2/4 năm liền kề. Một số loại đơn vị được loại trừ theo nghị quyết (ví dụ tổ chức chính phủ, tổ chức quốc tế, tổ chức phi lợi nhuận, quỹ hưu trí đáp ứng điều kiện). Hai cơ chế được áp dụng:

Cơ chế Áp dụng cho Mục đích
Thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) Đơn vị thành viên tại Việt Nam có thuế suất thực tế dưới 15% Thu phần thuế bổ sung ngay tại Việt Nam thay vì để nước khác thu
Quy tắc tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR) Công ty mẹ tại Việt Nam có công ty con ở nước ngoài chịu thuế thấp Công ty mẹ nộp phần thuế bổ sung của công ty con tại Việt Nam

Nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất là doanh nghiệp FDI thuộc tập đoàn lớn đang hưởng ưu đãi thuế TNDN, vì ưu đãi làm thuế suất thực tế giảm dưới 15%.

Cách tính thuế bổ sung

Việc tính toán được thực hiện theo từng quốc gia (gộp các đơn vị thành viên trong cùng quốc gia), qua các bước chính:

  1. Xác định lợi nhuận theo quy tắc chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (GloBE): xuất phát từ lợi nhuận kế toán dùng lập báo cáo hợp nhất, điều chỉnh theo các khoản quy định.
  2. Xác định thuế có liên quan: chủ yếu là thuế TNDN đã ghi nhận, có điều chỉnh thuế hoãn lại.
  3. Tính thuế suất thực tế (ETR) = thuế có liên quan / lợi nhuận GloBE.
  4. Tính tỷ lệ thuế bổ sung = 15% − ETR (nếu ETR dưới 15%).
  5. Tính lợi nhuận vượt trội = lợi nhuận GloBE − phần loại trừ thu nhập dựa trên hoạt động thực chất (tính theo chi phí tiền lương và giá trị tài sản hữu hình).
  6. Thuế bổ sung = tỷ lệ thuế bổ sung × lợi nhuận vượt trội.

Ví dụ minh họa (số liệu giả định, đã giản lược)

Công ty A tại Việt Nam thuộc tập đoàn có doanh thu hợp nhất trên 750 triệu EUR. Năm tài chính có lợi nhuận GloBE 100 tỷ đồng, thuế có liên quan 10 tỷ đồng do đang hưởng ưu đãi, nên ETR = 10%. Giả sử phần loại trừ hoạt động thực chất là 20 tỷ đồng, lợi nhuận vượt trội là 80 tỷ đồng. Thuế bổ sung QDMTT = (15% − 10%) × 80 tỷ = 4 tỷ đồng. Trên thực tế cần áp dụng đầy đủ các điều chỉnh và tỷ lệ chuyển tiếp theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

  • Xác nhận với công ty mẹ tối cao về việc tập đoàn có thuộc diện áp dụng và đơn vị nào tại Việt Nam là đơn vị khai thay (nếu có).
  • Thu thập dữ liệu: báo cáo theo chuẩn mực lập BCTC hợp nhất của tập đoàn, chi phí tiền lương, tài sản hữu hình, thuế hoãn lại.
  • Đánh giá lại hiệu quả của các ưu đãi thuế TNDN đang hưởng, vì phần ưu đãi có thể bị thu lại qua QDMTT.
  • Theo dõi thời hạn đăng ký, khai và nộp theo nghị định; giai đoạn đầu có cơ chế chuyển tiếp và miễn phạt.
  • Rà soát chính sách giá giao dịch liên kết để đảm bảo nhất quán với số liệu GloBE; xem dịch vụ lập báo cáo chuyển giá.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp FDI nhỏ có phải nộp thuế tối thiểu toàn cầu không?

Ngưỡng 750 triệu EUR xét theo doanh thu hợp nhất của cả tập đoàn, không phải doanh thu của công ty tại Việt Nam. Một công ty con nhỏ vẫn thuộc diện nếu tập đoàn mẹ đạt ngưỡng.

Thuế suất TNDN 20% thì có bị ảnh hưởng không?

Thuế suất danh nghĩa 20% chưa phản ánh thuế suất thực tế. Khi được miễn, giảm hoặc áp dụng thuế suất ưu đãi, ETR có thể dưới 15% và phát sinh thuế bổ sung.

Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng từ năm nào?

Nghị quyết 107/2023/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2024; Nghị định 236/2025/NĐ-CP áp dụng từ năm tài chính 2024.

Nguồn tham khảo: Nghị quyết 107/2023/QH15 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu; Nghị định 236/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15. Tra cứu tại vbpl.vn.

Cẩm nang liên quan: Xem toàn bộ danh mục và hướng dẫn từng tài khoản tại Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99/2025.

Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x