22 tháng 11, 2025 Tin tức

Hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) hiện có 26 chuẩn mực, được Bộ Tài chính ban hành qua 5 đợt từ năm 2001 đến 2005 và vẫn là nền tảng lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp năm 2026. Điều thay đổi là chế độ kế toán hướng dẫn áp dụng: từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC. Song song, doanh nghiệp có thể tự nguyện chuyển sang chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) theo đề án tại Quyết định 345/QĐ-BTC.

26 chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và lộ trình áp dụng IFRS

Danh sách 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam

Đợt / văn bản ban hành Chuẩn mực
Đợt 1 – Quyết định 149/2001/QĐ-BTC VAS 02 Hàng tồn kho; VAS 03 TSCĐ hữu hình; VAS 04 TSCĐ vô hình; VAS 14 Doanh thu và thu nhập khác
Đợt 2 – Quyết định 165/2002/QĐ-BTC VAS 01 Chuẩn mực chung; VAS 06 Thuê tài sản; VAS 10 Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái; VAS 15 Hợp đồng xây dựng; VAS 16 Chi phí đi vay; VAS 24 Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Đợt 3 – Quyết định 234/2003/QĐ-BTC VAS 05 Bất động sản đầu tư; VAS 07 Đầu tư vào công ty liên kết; VAS 08 Thông tin tài chính về những khoản góp vốn liên doanh; VAS 21 Trình bày báo cáo tài chính; VAS 25 Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán khoản đầu tư vào công ty con; VAS 26 Thông tin về các bên liên quan
Đợt 4 – Quyết định 12/2005/QĐ-BTC VAS 17 Thuế thu nhập doanh nghiệp; VAS 22 Trình bày bổ sung báo cáo tài chính của ngân hàng và tổ chức tài chính tương tự; VAS 23 Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm; VAS 27 Báo cáo tài chính giữa niên độ; VAS 28 Báo cáo bộ phận; VAS 29 Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót
Đợt 5 – Quyết định 100/2005/QĐ-BTC VAS 11 Hợp nhất kinh doanh; VAS 18 Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng; VAS 19 Hợp đồng bảo hiểm; VAS 30 Lãi trên cổ phiếu

Các số hiệu 09, 12, 13, 20 không được ban hành, nên đánh số đến 30 nhưng chỉ có 26 chuẩn mực. Mỗi đợt đều có thông tư hướng dẫn kèm theo; nhiều nội dung hướng dẫn sau này được tích hợp vào chế độ kế toán doanh nghiệp.

VAS và chế độ kế toán năm 2026

Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014

Từ 01/01/2026, doanh nghiệp lớn áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Thông tư này không thay thế VAS mà hướng dẫn cách ghi sổ, hệ thống tài khoản và mẫu báo cáo tài chính phù hợp với chuẩn mực. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn được dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC, hoặc chọn Thông tư 99/2025 nếu áp dụng nhất quán; doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC (thay Thông tư 132/2018/TT-BTC từ 01/07/2026).

Một số chuẩn mực doanh nghiệp hay áp dụng sai

  • VAS 02 Hàng tồn kho: lập dự phòng giảm giá khi giá trị thuần có thể thực hiện thấp hơn giá gốc.
  • VAS 03, 04 TSCĐ: ghi nhận nguyên giá, thời gian sử dụng hữu ích và phương pháp khấu hao; cần phân biệt với khung thời gian khấu hao cho mục đích thuế (xem thời gian trích khấu hao tài sản cố định).
  • VAS 14 Doanh thu: thời điểm ghi nhận theo chuyển giao rủi ro, lợi ích, có thể khác thời điểm lập hóa đơn.
  • VAS 17 Thuế TNDN: ghi nhận thuế hoãn lại phát sinh từ chênh lệch tạm thời giữa kế toán và thuế.

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam

Quyết định 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 phê duyệt đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam, gồm:

  1. Giai đoạn chuẩn bị: Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn, đào tạo, chuẩn bị nguồn lực.
  2. Giai đoạn tự nguyện: công ty mẹ của tập đoàn lớn, công ty niêm yết, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài… được tự nguyện lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS.
  3. Giai đoạn bắt buộc (sau 2025): mở rộng áp dụng bắt buộc cho một số nhóm đối tượng; phạm vi và thời điểm cụ thể theo quy định của Bộ Tài chính, doanh nghiệp cần theo dõi văn bản hướng dẫn.

Song song với IFRS, hệ thống VAS được kỳ vọng sửa đổi, bổ sung để tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài hoặc kế hoạch huy động vốn quốc tế nên đánh giá khác biệt VAS – IFRS sớm.

Câu hỏi thường gặp

Thông tư 99/2025 có thay thế 26 chuẩn mực kế toán không?

Không. Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200/2014 về chế độ kế toán; 26 chuẩn mực VAS vẫn là căn cứ ghi nhận, đo lường và trình bày.

Doanh nghiệp nhỏ có phải áp dụng đủ 26 chuẩn mực không?

Doanh nghiệp áp dụng những chuẩn mực liên quan đến giao dịch thực tế. Một số chuẩn mực như VAS 22 (ngân hàng), VAS 19 (bảo hiểm) chỉ áp dụng cho ngành đặc thù.

Báo cáo tài chính lập theo IFRS có thay được báo cáo nộp cơ quan thuế không?

Hiện doanh nghiệp vẫn phải lập báo cáo tài chính theo chế độ kế toán Việt Nam để nộp cơ quan nhà nước, trừ trường hợp có hướng dẫn riêng của Bộ Tài chính.

Nguồn tham khảo: Luật Kế toán 88/2015/QH13 sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15; Quyết định 149/2001/QĐ-BTC, 165/2002/QĐ-BTC, 234/2003/QĐ-BTC, 12/2005/QĐ-BTC, 100/2005/QĐ-BTC; Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC; Quyết định 345/QĐ-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.

Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x