Mua hàng không có hóa đơn vẫn có thể được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu thuộc nhóm được lập bảng kê thu mua (như nông sản của người trực tiếp sản xuất, phế liệu của người thu nhặt, tài sản của cá nhân không kinh doanh, hàng của hộ kinh doanh không thuộc diện phải dùng hóa đơn) và có chứng từ thanh toán đầy đủ. Ngoài các nhóm này, doanh nghiệp cần yêu cầu người bán xuất hóa đơn hoặc đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh. Thuế GTGT đầu vào của khoản mua không có hóa đơn thì không được khấu trừ.
Các trường hợp được lập bảng kê thay hóa đơn
Hướng dẫn về bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn đã áp dụng ổn định nhiều năm và được kế thừa trong hệ thống văn bản thuế TNDN hiện hành. Doanh nghiệp đối chiếu Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 về mẫu biểu và điều kiện cụ thể. Các nhóm thường gặp:
- Nông sản, lâm sản, thủy sản do người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra.
- Sản phẩm thủ công (đan lát, mây tre, cói…) do cá nhân trực tiếp làm ra, không kinh doanh.
- Đất, đá, cát, sỏi do hộ, cá nhân tự khai thác bán ra.
- Phế liệu do người trực tiếp thu nhặt bán ra.
- Đồ dùng, tài sản, dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân không kinh doanh trực tiếp bán ra.
- Hàng hóa, dịch vụ mua của hộ, cá nhân kinh doanh không thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn.
Lưu ý mốc mới: từ năm 2026, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm bắt buộc dùng hóa đơn điện tử hoặc hóa đơn từ máy tính tiền. Mua hàng của nhóm này thì phải lấy hóa đơn, không lập bảng kê.
Hồ sơ để khoản mua không có hóa đơn được trừ
| Chứng từ | Yêu cầu |
|---|---|
| Bảng kê thu mua | Ghi rõ ngày, tên, địa chỉ, số định danh cá nhân người bán, tên hàng, số lượng, đơn giá; người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền ký, chịu trách nhiệm |
| Hợp đồng hoặc giấy biên nhận | Có chữ ký người bán, thể hiện giao dịch |
| Chứng từ thanh toán | Khoản chi từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản tới tài khoản người bán) |
| Chứng từ nhập kho, sử dụng | Phiếu nhập kho, biên bản giao nhận, chứng minh hàng phục vụ sản xuất kinh doanh |
Giá mua trên bảng kê phải phù hợp giá thị trường tại thời điểm mua. Nếu giá cao bất thường, cơ quan thuế có quyền xác định lại giá và loại phần chênh lệch.
Các tình huống khác thường gặp
Thuê nhà, thuê tài sản của cá nhân
Cá nhân cho thuê tài sản không xuất hóa đơn như doanh nghiệp. Chi phí thuê được trừ khi có hợp đồng thuê, chứng từ trả tiền và chứng từ nộp thuế (nếu hợp đồng quy định doanh nghiệp nộp thay thuế cho cá nhân). Với cá nhân cho thuê có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, áp dụng tỷ lệ thuế GTGT 5% và TNCN 5% trên doanh thu.
Thuê cá nhân làm dịch vụ
Doanh nghiệp trả tiền công cho cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng phải khấu trừ 10% thuế TNCN khi chi trả từ 5 triệu đồng/lần (Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Chứng từ chi và chứng từ khấu trừ thuế là căn cứ tính chi phí.
Mua của doanh nghiệp nhưng không lấy hóa đơn
Người bán là doanh nghiệp bắt buộc lập hóa đơn khi bán hàng. Không được dùng bảng kê thay thế; doanh nghiệp mua cần yêu cầu lập hóa đơn, nếu không khoản chi sẽ bị loại khi quyết toán.
Danh sách đầy đủ các khoản chi bị loại khác xem tại bài các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN 2026.
Câu hỏi thường gặp
Mua hàng không có hóa đơn có được khấu trừ thuế GTGT không?
Không. Quyền khấu trừ thuế GTGT đầu vào gắn với hóa đơn GTGT hợp pháp; bảng kê chỉ là căn cứ tính chi phí khi tính thuế TNDN.
Có giới hạn giá trị cho bảng kê không?
Không có hạn mức chung, nhưng khoản chi từ 5 triệu đồng phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, và giá phải phù hợp thị trường.
Nguồn tham khảo: Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Nghị định 123/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP; Nghị định 68/2026/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP; Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ kế toán thuế. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
