Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP) áp dụng cho mọi doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo phương pháp kê khai có giao dịch với bên liên kết, không phân biệt quy mô hay loại hình. Bên liên kết được xác định chủ yếu qua ba mối quan hệ: vốn, điều hành – kiểm soát và phụ thuộc về tài chính – kinh doanh. Doanh nghiệp chỉ cần trả lời đúng câu hỏi “có bên liên kết hay không” là biết mình có phải kê khai Phụ lục I, áp dụng giới hạn lãi vay 30% EBITDA và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết hay không.

Đối tượng áp dụng Nghị định 132/2020
- Doanh nghiệp, tổ chức là người nộp thuế TNDN theo phương pháp kê khai, có phát sinh giao dịch với bên có quan hệ liên kết (mua bán, vay, cung cấp dịch vụ, chuyển giao tài sản vô hình…).
- Áp dụng cho cả giao dịch xuyên biên giới và giao dịch giữa hai doanh nghiệp trong nước.
- Người nộp thuế theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu không thuộc phạm vi điều chỉnh về xác định giá.
Nghị định 20/2025/NĐ-CP (hiệu lực 27/03/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2024) đã sửa một số điểm quan trọng, đặc biệt là loại trừ tổ chức tín dụng khỏi danh sách bên liên kết khi chỉ đơn thuần cho vay.
Cách xác định bên liên kết nhanh: kiểm tra 3 câu hỏi
Thay vì đọc lần lượt từng trường hợp, doanh nghiệp có thể sàng lọc theo ba câu hỏi. Chỉ cần một câu trả lời “có” là cần xem xét chi tiết theo Điều 5 Nghị định 132. Danh sách đầy đủ từng trường hợp được phân tích trong bài 10 trường hợp nhận diện bên giao dịch liên kết.
Câu hỏi 1: Có quan hệ sở hữu vốn từ 25% không?
Một bên nắm trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn góp của chủ sở hữu bên kia; hoặc cả hai doanh nghiệp cùng chịu sở hữu từ 25% vốn của một bên thứ ba. Đây là trường hợp phổ biến nhất (công ty mẹ – con, công ty “chị em”).
Câu hỏi 2: Có cùng người điều hành, kiểm soát không?
Một bên có quyền bổ nhiệm phần lớn thành viên ban điều hành của bên kia; hai doanh nghiệp cùng được điều hành bởi một cá nhân hoặc các thành viên gia đình (vợ chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột…); hoặc hai bên có thỏa thuận hợp tác kinh doanh mà một bên kiểm soát.
Câu hỏi 3: Có phụ thuộc lớn về vốn vay, bảo lãnh không?
Doanh nghiệp vay hoặc được bảo lãnh vốn với giá trị lớn so với vốn chủ sở hữu và tổng nợ trung, dài hạn theo ngưỡng tại Điều 5. Từ kỳ tính thuế 2024, ngân hàng, tổ chức tín dụng không bị coi là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn hoặc đầu tư vào doanh nghiệp đi vay.
Có bên liên kết thì phải làm gì?
| Nghĩa vụ | Nội dung chính | Ngoại lệ / ngưỡng |
|---|---|---|
| Kê khai Phụ lục I | Nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN; mẫu Phụ lục I đã được thay theo Nghị định 20/2025 | Mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết |
| Giới hạn chi phí lãi vay | Tổng chi phí lãi vay (sau khi trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay) được trừ không quá 30% EBITDA; phần vượt chuyển sang tối đa 5 năm | Một số khoản vay ưu đãi, vay của tổ chức tín dụng được loại trừ theo quy định |
| Lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết | Hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu | Miễn nếu doanh thu dưới 50 tỷ và tổng giao dịch liên kết dưới 30 tỷ; hoặc chức năng đơn giản, doanh thu dưới 200 tỷ với tỷ suất lợi nhuận đạt 5%/10%/15% tùy ngành |
| Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) | Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam lập báo cáo | Doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 18.000 tỷ đồng |
Các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR còn phải xem xét nghĩa vụ thuế tối thiểu toàn cầu theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP.
Sai lầm thường gặp khi xác định bên liên kết
- Chỉ xét quan hệ vốn: bỏ sót trường hợp hai công ty cùng người điều hành hoặc thành viên gia đình.
- Bỏ qua sở hữu gián tiếp: tỷ lệ sở hữu qua công ty trung gian vẫn được tính.
- Không cập nhật trong năm: quan hệ liên kết có thể phát sinh hoặc chấm dứt giữa kỳ, cần ghi nhận giao dịch theo đúng giai đoạn.
- Kê khai mẫu Phụ lục I cũ: từ kỳ tính thuế 2024 phải dùng mẫu theo Nghị định 20/2025.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có giao dịch liên kết có phải áp dụng Nghị định 132 không?
Có, vẫn phải kê khai Phụ lục I và áp dụng nguyên tắc giá thị trường; tuy nhiên có thể được miễn lập hồ sơ xác định giá nếu đáp ứng ngưỡng doanh thu và giá trị giao dịch.
Vay ngân hàng lớn có làm phát sinh quan hệ liên kết không?
Theo Nghị định 20/2025, tổ chức tín dụng không là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn hoặc đầu tư vào doanh nghiệp.
Giao dịch liên kết trong nước có phải điều chỉnh giá không?
Nguyên tắc giá giao dịch độc lập áp dụng cho cả giao dịch trong nước. Một số trường hợp các bên cùng chịu thuế suất như nhau và không hưởng ưu đãi được miễn so sánh, đối chiếu theo quy định.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị quyết 107/2023/QH15; Nghị định 236/2025/NĐ-CP. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ lập báo cáo chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.

