Quy trình kiểm toán nội bộ 6 bước

Quy trình kiểm toán nội bộ gồm 6 bước: lập kế hoạch kiểm toán năm dựa trên rủi ro, lập kế hoạch từng cuộc kiểm toán, thực hiện kiểm toán, báo cáo kết quả, theo dõi thực hiện kiến nghị và đánh giá chất lượng, lưu hồ sơ. Khung quy trình này phù hợp với Nghị định 05/2019/NĐ-CP và chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam ban hành kèm Thông tư 08/2021/TT-BTC. Mỗi doanh nghiệp cụ thể hóa thành quy trình riêng trong quy chế kiểm toán nội bộ.

Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ năm

• Lập “bản đồ rủi ro” của toàn doanh nghiệp: quy trình, chi nhánh, dự án, hệ thống công nghệ.
• Xếp hạng rủi ro theo khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng; ưu tiên khu vực rủi ro cao hoặc lâu chưa được kiểm toán.
• Xác định nguồn lực, dự kiến thời gian và trình Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán phê duyệt.

Kế hoạch năm được cập nhật khi có thay đổi lớn như sáp nhập, mở rộng sản xuất hoặc thay đổi pháp luật (ví dụ chuyển sang Thông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng luật thuế mới năm 2026).

Bước 2: Lập kế hoạch từng cuộc kiểm toán

1. Xác định mục tiêu và phạm vi (ví dụ quy trình mua hàng tại chi nhánh phía Nam, giai đoạn 6 tháng đầu năm).
2. Tìm hiểu quy trình, chính sách, kết quả kiểm toán trước.
3. Đánh giá sơ bộ rủi ro và kiểm soát chính.
4. Thiết kế chương trình kiểm toán: thủ tục, cỡ mẫu, người thực hiện.
5. Gửi thông báo kiểm toán cho đơn vị được kiểm toán.

Bước 3: Thực hiện kiểm toán

• Phỏng vấn, quan sát, kiểm tra tài liệu, phân tích dữ liệu, thực hiện lại kiểm soát.
• Ghi chép giấy tờ làm việc đầy đủ để người khác có thể hiểu và kiểm tra lại.
• Trao đổi sớm các phát hiện với đơn vị được kiểm toán để xác nhận sự kiện, nguyên nhân.

Mỗi phát hiện nên trình bày theo cấu trúc: thực trạng – tiêu chí – nguyên nhân – ảnh hưởng – kiến nghị.

Bước 4: Lập và phát hành báo cáo kiểm toán

Báo cáo kiểm toán nội bộ thường gồm tóm tắt cho lãnh đạo, mức độ đánh giá tổng thể, các phát hiện xếp theo mức độ ưu tiên, kiến nghị và ý kiến phản hồi, kế hoạch hành động của đơn vị được kiểm toán. Báo cáo gửi Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán và ban điều hành theo quy chế.

Bước 5: Theo dõi thực hiện kiến nghị

• Lập danh mục kiến nghị kèm người chịu trách nhiệm và thời hạn.
• Kiểm tra bằng chứng khắc phục, không chỉ dựa vào báo cáo của đơn vị.
• Báo cáo định kỳ các kiến nghị quá hạn cho Hội đồng quản trị hoặc Ủy ban kiểm toán.

Bước 6: Đánh giá chất lượng và lưu hồ sơ

Trưởng kiểm toán nội bộ soát xét hồ sơ từng cuộc kiểm toán; định kỳ thực hiện đánh giá chất lượng nội bộ hoặc thuê đánh giá độc lập. Hồ sơ được lưu trữ, bảo mật theo quy chế. Tổng quan vai trò và vị trí của bộ phận có tại bài kiểm toán nội bộ là gì; đối tượng bắt buộc xem doanh nghiệp bắt buộc phải có kiểm toán nội bộ.

Câu hỏi thường gặp

Một cuộc kiểm toán nội bộ kéo dài bao lâu?

Tùy phạm vi; một quy trình tại một đơn vị thường mất vài tuần từ lập kế hoạch đến phát hành báo cáo.

Doanh nghiệp nhỏ có cần làm đủ 6 bước không?

Nên giữ đủ các bước nhưng có thể đơn giản hóa tài liệu. Bước theo dõi kiến nghị là bước hay bị bỏ qua nhưng quyết định hiệu quả thực tế của kiểm toán nội bộ.

Nguồn tham khảo: Nghị định 05/2019/NĐ-CP; Thông tư 08/2021/TT-BTC; Thông tư 98/2026/TT-BTC. Tra cứu tại vbpl.vn.