22 tháng 11, 2025 Tin tức

Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm toán viên hành nghề thuộc một doanh nghiệp kiểm toán độc lập thu thập bằng chứng để đưa ra ý kiến về việc báo cáo tài chính có được lập và trình bày trung thực, hợp lý, trên các khía cạnh trọng yếu, theo chuẩn mực và chế độ kế toán áp dụng hay không. Kết quả là một báo cáo kiểm toán đính kèm báo cáo tài chính, được cơ quan nhà nước, ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác sử dụng để đánh giá doanh nghiệp.

Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm toán không nhằm xác nhận từng con số đúng tuyệt đối. Theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) số 200, mục tiêu tổng thể là đạt được sự đảm bảo hợp lý rằng báo cáo tài chính không còn sai sót trọng yếu do gian lận hoặc nhầm lẫn, từ đó kiểm toán viên đưa ra ý kiến phù hợp.

  • Đảm bảo hợp lý: mức đảm bảo cao nhưng không tuyệt đối, vì kiểm toán dựa trên chọn mẫu và xét đoán chuyên môn.
  • Trọng yếu: sai sót được coi là trọng yếu khi có thể ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng báo cáo.
  • Trách nhiệm lập báo cáo vẫn thuộc Ban Giám đốc doanh nghiệp; kiểm toán viên chịu trách nhiệm về ý kiến kiểm toán.

Ai được kiểm toán báo cáo tài chính?

Theo Luật Kiểm toán độc lập 2011, chỉ doanh nghiệp kiểm toán có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán do Bộ Tài chính cấp, và kiểm toán viên hành nghề đã đăng ký hành nghề, mới được ký báo cáo kiểm toán. Kiểm toán viên không được kiểm toán doanh nghiệp mà mình có quan hệ lợi ích hoặc đã trực tiếp ghi sổ, lập báo cáo trong cùng kỳ.

Doanh nghiệp nào bắt buộc phải kiểm toán?

Điều 37 Luật Kiểm toán độc lập 2011 và Nghị định 17/2012/NĐ-CP quy định các đối tượng phải kiểm toán báo cáo tài chính năm, gồm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty đại chúng, doanh nghiệp nhà nước và một số doanh nghiệp có vốn của tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Danh sách chi tiết và hậu quả nếu không kiểm toán có tại bài kiểm toán bắt buộc là gì.

4 loại ý kiến kiểm toán

Theo VSA 700 và VSA 705, báo cáo kiểm toán có một trong bốn dạng ý kiến:

Loại ý kiến Khi nào đưa ra Ý nghĩa với người đọc
Chấp nhận toàn phần Báo cáo tài chính trung thực, hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu Có thể tin cậy số liệu
Ngoại trừ Có sai sót hoặc giới hạn phạm vi trọng yếu nhưng không lan tỏa Tin cậy, trừ khoản mục được nêu
Trái ngược Sai sót trọng yếu và lan tỏa Báo cáo không phản ánh đúng tình hình tài chính
Từ chối đưa ra ý kiến Không thu thập đủ bằng chứng, ảnh hưởng trọng yếu và lan tỏa Không có cơ sở để đánh giá

Ngoài ra, báo cáo có thể có đoạn “Vấn đề cần nhấn mạnh” để lưu ý người đọc một nội dung đã được trình bày trong thuyết minh, ví dụ nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục. Đoạn này không làm thay đổi ý kiến kiểm toán.

Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính gồm 3 giai đoạn

1. Lập kế hoạch kiểm toán

Kiểm toán viên tìm hiểu doanh nghiệp, ngành nghề và hệ thống kiểm soát nội bộ, đánh giá rủi ro, xác định mức trọng yếu và thiết kế chương trình kiểm toán.

2. Thực hiện kiểm toán

Thực hiện thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản: chứng kiến kiểm kê tiền, hàng tồn kho, tài sản; gửi thư xác nhận số dư ngân hàng, công nợ; kiểm tra chứng từ; phân tích biến động doanh thu, chi phí.

3. Kết thúc kiểm toán

Đánh giá các sai sót phát hiện, đề nghị bút toán điều chỉnh, xem xét sự kiện sau ngày kết thúc kỳ, thu thập thư giải trình của Ban Giám đốc, rồi phát hành báo cáo kiểm toán và thư quản lý. Xem thêm quy trình kiểm toán doanh nghiệp.

Kiểm toán báo cáo tài chính khác các loại kiểm toán khác thế nào?

Loại kiểm toán Chủ thể thực hiện Mục đích chính
Kiểm toán báo cáo tài chính (kiểm toán độc lập) Doanh nghiệp kiểm toán độc lập Ý kiến về tính trung thực, hợp lý của báo cáo tài chính
Kiểm toán nội bộ Bộ phận của chính doanh nghiệp Đánh giá kiểm soát, quản trị rủi ro, hiệu quả hoạt động
Kiểm toán nhà nước Kiểm toán Nhà nước Kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công
Kiểm toán tuân thủ Kiểm toán độc lập hoặc nội bộ Đánh giá việc tuân thủ pháp luật, quy định, hợp đồng

Chuẩn mực và văn bản áp dụng

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi kiểm toán?

  • Khóa sổ, đối chiếu công nợ và số dư ngân hàng tại ngày kết thúc năm.
  • Tổ chức kiểm kê tiền, hàng tồn kho, tài sản cố định và mời kiểm toán viên chứng kiến.
  • Rà soát các khoản dự phòng, chi phí trích trước, doanh thu chưa thực hiện.
  • Chuẩn bị hợp đồng lớn, hồ sơ thuế và báo cáo kiểm toán năm trước.

Cẩm nang liên quan: Tổng hợp quy định, quy trình, hồ sơ và chi phí kiểm toán tại Cẩm nang kiểm toán doanh nghiệp 2026.

Cần kiểm toán báo cáo tài chính năm nay? Hãng Kiểm toán AMA, thành viên VACPA, thực hiện dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính cho doanh nghiệp FDI, công ty cổ phần và TNHH. Gọi 0843 339 444 để được báo giá.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo tài chính đã kiểm toán có còn sai sót không?

Có thể, vì kiểm toán chỉ đưa ra sự đảm bảo hợp lý dựa trên chọn mẫu. Tuy nhiên, khả năng còn sai sót trọng yếu chưa được phát hiện là thấp nếu cuộc kiểm toán tuân thủ chuẩn mực.

Ý kiến ngoại trừ có ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp?

Ngân hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý sẽ xem xét kỹ khoản mục bị ngoại trừ; với công ty niêm yết, ý kiến ngoại trừ có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và một số quyền lợi theo quy định chứng khoán.

Kiểm toán báo cáo tài chính mất bao lâu?

Thường từ 3 đến 6 tuần kể từ khi doanh nghiệp cung cấp đủ hồ sơ, tùy quy mô và mức độ phức tạp.

Bài viết này hữu ích như thế nào?

Bấm vào một ngôi sao để đánh giá nó!

0 0 đánh giá
Article Rating
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Comments
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x