Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026: nghĩa vụ, hồ sơ, lãi vay
Tóm tắt nhanh: Giao dịch liên kết là giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết (ví dụ một bên nắm trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn chủ sở hữu của bên kia). Doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải: (1) kê khai Phụ lục I cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN; (2) lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trước thời hạn quyết toán, trừ trường hợp được miễn; (3) xác định giá theo nguyên tắc giao dịch độc lập; (4) khống chế chi phí lãi vay được trừ ở mức 30% EBITDA. Căn cứ: Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP (áp dụng từ kỳ tính thuế 2024).
Cẩm nang này của Hãng Kiểm toán AMA hệ thống hóa các quy định về giao dịch liên kết và chuyển giá tại Việt Nam năm 2026, kèm liên kết đến bài phân tích chi tiết cho từng nghĩa vụ.
1. Khi nào doanh nghiệp có giao dịch liên kết?
Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP liệt kê các trường hợp xác định quan hệ liên kết: quan hệ sở hữu vốn (từ 25%), quan hệ điều hành, kiểm soát, quan hệ vay (khoản vay chiếm từ 25% vốn chủ sở hữu và trên 50% tổng giá trị nợ trung và dài hạn), quan hệ gia đình của người quản lý, giao dịch mua bán chiếm tỷ trọng lớn… Nghị định 20/2025 làm rõ tổ chức tín dụng cho vay không phải là bên liên kết nếu không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn.
- Doanh nghiệp có giao dịch liên kết là gì?
- Giao dịch liên kết là gì? Quy định và hồ sơ 2026
- Các trường hợp nhận diện bên liên kết
- Ai phải áp dụng Nghị định 132/2020? Cách xác định nhanh
- Vay cá nhân có phải giao dịch liên kết không?
2. Khung pháp lý hiện hành
- Nghị định 132/2020/NĐ-CP: tóm tắt và các sửa đổi theo Nghị định 20/2025
- 7 nghĩa vụ doanh nghiệp cần nắm theo Nghị định 132
- Lịch sử quy định: Nghị định 20/2017 đến 132/2020 và 20/2025
- Quản lý hoạt động chuyển giá tại Việt Nam: khung pháp lý 2026
3. Nghĩa vụ kê khai và lập hồ sơ
| Nghĩa vụ | Nội dung chính |
|---|---|
| Kê khai Phụ lục I | Nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN năm |
| Hồ sơ quốc gia (Local file) | Lập trước thời hạn quyết toán thuế TNDN; cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu trong thời hạn quy định |
| Hồ sơ toàn cầu (Master file) | Thông tin của tập đoàn, cung cấp kèm hồ sơ quốc gia |
| Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) | Khi công ty mẹ tối cao có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 18.000 tỷ đồng |
| Miễn lập hồ sơ | Doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng; hoặc chức năng đơn giản, doanh thu dưới 200 tỷ đồng và đạt tỷ suất lợi nhuận tối thiểu theo quy định (vẫn phải kê khai Phụ lục I) |
- Có giao dịch liên kết thì doanh nghiệp phải làm gì?
- Hướng dẫn lập tờ khai giao dịch liên kết (Phụ lục I)
- Phụ lục giao dịch liên kết và những điều cần biết
- Hồ sơ chuyển giá: Local file, Master file, CbCR
- Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cần chuẩn bị gì
- Ai phải lập báo cáo chuyển giá? Trường hợp được miễn
- Cấu trúc báo cáo chuyển giá (Local file)
- Quy trình lập hồ sơ xác định giá (5 bước)
- Thời hạn lập, nộp, xuất trình hồ sơ chuyển giá
- Mục đích và tầm quan trọng của hồ sơ xác định giá
4. Nguyên tắc và phương pháp xác định giá
Giá giao dịch liên kết phải được xác định theo nguyên tắc giao dịch độc lập (arm’s length): giá, lợi nhuận tương đương với giao dịch giữa các bên độc lập có điều kiện tương đồng. Các phương pháp gồm: so sánh giá giao dịch độc lập, giá bán lại, giá vốn cộng lãi, so sánh lợi nhuận và phân bổ lợi nhuận.
- Nguyên tắc Arm’s Length trong chuyển giá
- Các phương pháp xác định giá theo OECD
- Xác định giá tính thuế trong giao dịch liên kết: nguyên tắc và rủi ro
- APA – thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá
5. Khống chế chi phí lãi vay 30% EBITDA
Tổng chi phí lãi vay (sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay) được trừ khi tính thuế TNDN không vượt quá 30% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay và chi phí khấu hao trong kỳ. Phần vượt được chuyển sang kỳ sau, thời gian chuyển tiếp tối đa 5 năm.
- Khống chế chi phí lãi vay 30% EBITDA
- Cách tính chi phí lãi vay được trừ
- Chi phí lãi vay có giao dịch liên kết được trừ đến đâu
6. Chuyển giá: dấu hiệu, chế tài và thanh tra
- Chuyển giá là gì? Bản chất và quy định 2026
- Dấu hiệu nhận biết chuyển giá
- Chế tài xử phạt vi phạm về chuyển giá 2026
- Biện pháp chống chuyển giá ở Việt Nam
- Thanh tra giao dịch liên kết: cơ quan thuế tập trung vào đâu
- Doanh nghiệp FDI cần chuẩn bị gì khi bị thanh tra chuyển giá
- Kẽ hở chuyển giá phổ biến và cách tuân thủ
7. Doanh nghiệp FDI và thuế tối thiểu toàn cầu
Doanh nghiệp FDI là nhóm có nhiều giao dịch liên kết nhất (mua nguyên liệu, bán hàng, phí bản quyền, phí dịch vụ tập đoàn, vay công ty mẹ). Từ năm tài chính 2024, đơn vị thuộc tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR còn chịu quy định thuế tối thiểu toàn cầu 15% (Nghị quyết 107/2023/QH15, Nghị định 236/2025/NĐ-CP).
- Giao dịch liên kết ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp FDI
- Kế toán giao dịch liên kết trong doanh nghiệp FDI
- Chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI ở Việt Nam
- Thủ đoạn chuyển giá thường gặp ở doanh nghiệp FDI
- Thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam: ai phải nộp, cách tính
- Thỏa thuận thuế toàn cầu Trụ cột 1 và 2
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có giao dịch với công ty của người thân giám đốc có phải kê khai?
Nếu hai bên thỏa mãn một trong các trường hợp quan hệ liên kết tại Điều 5 Nghị định 132/2020 thì phải kê khai Phụ lục I, kể cả khi được miễn lập hồ sơ xác định giá.
Được miễn lập hồ sơ thì có phải nộp Phụ lục I không?
Có. Miễn lập hồ sơ xác định giá không miễn nghĩa vụ kê khai thông tin giao dịch liên kết theo Phụ lục I khi quyết toán thuế TNDN.
Không lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết thì bị gì?
Cơ quan thuế có thể ấn định giá, ấn định thuế dựa trên dữ liệu so sánh và xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Xem chế tài xử phạt chuyển giá.
Lãi vay từ ngân hàng có bị khống chế 30% EBITDA không?
Quy định khống chế áp dụng cho tổng chi phí lãi vay của doanh nghiệp có giao dịch liên kết, bao gồm cả lãi vay từ bên độc lập, trừ các trường hợp loại trừ theo Nghị định 132/2020 (đã sửa đổi). Xem khống chế lãi vay.
Nguồn tham khảo
- Nghị định 132/2020/NĐ-CP ngày 05/11/2020 quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
- Nghị định 20/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 132/2020/NĐ-CP (hiệu lực 27/03/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2024).
- Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP về thuế tối thiểu toàn cầu.
- OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations: oecd.org.
- Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật: vbpl.vn.
Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026, mang tính tham khảo. Khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ lập hồ sơ giao dịch liên kết. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
