Các thủ đoạn chuyển giá thường gặp ở doanh nghiệp FDI gồm: nâng giá nguyên liệu, máy móc mua từ bên liên kết; hạ giá bán sản phẩm cho công ty mẹ; trả phí bản quyền, phí dịch vụ nội bộ cao bất thường; và vay nội bộ với lãi suất, quy mô vượt nhu cầu. Dấu hiệu nhận biết phổ biến là lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng sản xuất, tỷ suất lợi nhuận thấp hơn hẳn doanh nghiệp cùng ngành và phần lớn giao dịch mua bán diễn ra với bên liên kết.
Chuyển giá là gì, khi nào bị coi là vi phạm
Chuyển giá là việc định giá giao dịch giữa các bên liên kết (công ty mẹ, công ty con, công ty cùng tập đoàn…) khác với giá mà các bên độc lập thỏa thuận trong điều kiện tương tự. Bản thân giao dịch liên kết là hợp pháp; vi phạm phát sinh khi giá không tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập, làm giảm thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Căn cứ đánh giá là Nghị định 132/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP), xây dựng trên Hướng dẫn chuyển giá của OECD.
Sáu thủ đoạn chuyển giá thường gặp
| Thủ đoạn | Cách thức | Hệ quả về thuế |
|---|---|---|
| Nâng giá đầu vào | Mua nguyên liệu, linh kiện từ công ty mẹ với giá cao hơn thị trường | Giá vốn tăng, lợi nhuận tại Việt Nam giảm |
| Hạ giá đầu ra | Bán thành phẩm cho bên liên kết ở nước ngoài với giá thấp | Doanh thu giảm, lợi nhuận chuyển ra nước ngoài |
| Định giá cao tài sản góp vốn | Góp vốn bằng máy móc, công nghệ đã qua sử dụng với giá trị khai cao | Khấu hao lớn, chi phí tăng nhiều năm |
| Phí bản quyền, phí quản lý | Trả phí sử dụng thương hiệu, công nghệ, dịch vụ hỗ trợ không rõ lợi ích | Chi phí khó kiểm chứng, lợi nhuận bị rút ra |
| Vay nội bộ | Vay công ty mẹ thay vì tăng vốn, lãi suất cao | Chi phí lãi vay lớn, chuyển thu nhập dưới dạng lãi |
| Phân bổ chi phí tập đoàn | Gánh chi phí quảng cáo, nghiên cứu cho cả tập đoàn | Chi phí không tương ứng với lợi ích tại Việt Nam |
Một số kênh đã bị hạn chế bằng quy định cụ thể: chi phí lãi vay chỉ được trừ trong giới hạn 30% EBITDA; khoản chi không tương ứng lợi ích, dịch vụ trùng lặp không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Phân tích các kẽ hở còn lại có tại bài kẽ hở chuyển giá phổ biến và cách tuân thủ.
Dấu hiệu nhận biết doanh nghiệp có rủi ro chuyển giá
- Báo lỗ liên tục nhiều năm nhưng vẫn tăng vốn, mở rộng nhà xưởng, tuyển thêm lao động.
- Tỷ suất lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với doanh nghiệp độc lập cùng ngành.
- Phần lớn nguyên liệu mua từ bên liên kết và phần lớn sản phẩm bán cho bên liên kết.
- Chi phí bản quyền, phí dịch vụ tập đoàn tăng nhanh hơn doanh thu.
- Nợ vay bên liên kết lớn so với vốn chủ sở hữu.
- Có giao dịch với bên liên kết tại nơi có thuế suất thấp hoặc đang hưởng ưu đãi thuế.
Đây cũng là các tiêu chí rủi ro mà cơ quan thuế sử dụng khi lựa chọn đối tượng thanh tra. Doanh nghiệp có nhiều dấu hiệu trên nên chủ động rà soát và lập hồ sơ xác định giá đầy đủ.
Chế tài khi bị xác định chuyển giá
Cơ quan thuế có quyền ấn định giá giao dịch liên kết, điều chỉnh thu nhập chịu thuế, truy thu thuế, tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày và xử phạt hành vi khai sai theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Chi tiết xem chế tài xử phạt vi phạm về chuyển giá. Về các khó khăn của phía quản lý, xem thách thức trong chống chuyển giá tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI lỗ có phải là chuyển giá không?
Không mặc nhiên. Lỗ có thể do giai đoạn đầu tư hoặc biến động thị trường; điều quan trọng là doanh nghiệp chứng minh được giá giao dịch liên kết phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập.
Thủ đoạn nào hiện được kiểm soát chặt nhất?
Vay nội bộ đã bị giới hạn bằng ngưỡng 30% EBITDA; phí dịch vụ nội bộ và bản quyền vẫn là vùng cơ quan thuế yêu cầu chứng minh lợi ích chi tiết.
Nguồn tham khảo: Nghị định 132/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP; Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP; Hướng dẫn chuyển giá của OECD. Tra cứu tại vbpl.vn.
Cẩm nang liên quan: Tổng hợp nghĩa vụ, hồ sơ và quy định giao dịch liên kết tại Cẩm nang giao dịch liên kết và chuyển giá 2026.
Cần hỗ trợ ngay? Hãng Kiểm toán AMA cung cấp dịch vụ rà soát rủi ro thuế và chuyển giá. Trụ sở: Tầng 2, Tòa nhà 37 Bà Triệu, phường Cửa Nam, Hà Nội · Hotline 0843 339 444 · info@amagroup.vn.
